VASKRSENJE HRISTOVO - VASKRS

Vaskrsenje Hristovo ili Vaskrs je najveći Hrićanski praznik - PRAZNIK NAD PRAZNICIMA ! ...

Kada slavimo Hristovo Vaskrsenje iz mrtvih, pobjedu nad smrću, đavolom i mračnoj tami ada. A i Sveto Pismo, poslanice kažu, tačnije Sveti Apostol Pavle u svojoj prvoj poslanici Korinćanima : „ ... jer da Hristos ne usta, uzalud je vjera naša i nada naša ... “ ...

I tada pojemo najljepši slavopoj ( tropar praznika ), pa ga proiznosimo sve do takođe Velikog Hrišćanskog praznika Vaznesenja Gospodnjeg Spasovdana, a to je : „ Hristos Vaskrse iz mrtvih, smrću smrt uništi, i onima koji su grobovima život darova “ ...

Ovom prazniku prethodi višednevni Veliki ili Časni Vaskršnji post koji traje 07. nedelja ( sedmica ), koji treba da se posti najstrožije od svih Višednevnih postova u našoj crkvi i da se u toku njega što više puta pričestimo ...

Ovaj Veliki i Najveći Praznik je pokretan i uvijek se slavi u nedeljni dan, jer i sam Hristos Vaskrse u nedelju, kao što nam svjedoči Sveto Pismo, Jevanđelja, Jevanđelisti i Sveti Apostoli, tačnije Sveti Jevanđelist i Apostol Jovan : ... “ A potom minu subota, na osvitku dana nedelje, vrlo rano, Hristos usta iz mrtvih... „ ...

Na ovaj dan se u hramovima služi rana jutarnja služba ( uranak ) sa ophodom ( litijom ) oko hrama, a potom T o r ž e s t v e n a Vaskršnja Sveta Liturgija na kojoj bi trebao da se pričesti sav narod prisutan u hramu, poslije koje se čita Vaskršnja poslanica Njegove Svetosti Patrijarha dijaceznog ili bolje rečeno nadležnog a poslije otpusta, primanja nafore i izlaska iz hrama se tuca već pripremljenim prethodnog dana obojenim Vaskršnjim jajima ...

I bitno je još napomenuti da se za Vaskrs toga dana i od toga dana pa sve do Velikog Hrišćanskog i Hristovog praznika Vaznesenje Gospodnje Spasovdan, pozdravljamo Najvećim, Najljepšim i Najradosnijim Hrišćanskim pozdravom : „ Hristos Vaskrse Zaista Vaskrse ! „ ...

Ovom Najvećem prazniku opet prethode Veliki dani, kao što su:

Veliki Četvrtak

Kada se u crkvi i vjeri našoj slavi spomen na to da je Hristos toga dana ustanovio Svetu Tajnu Pričešća ili Evharistije, a samim tim i Svetu Liturgiju ...

Toga dana se u prijepodnevnim časovima u svim hramovima služe Svete Liturgije, a popodne se vrši Večernja Služba sa čitanjem 12. Jevanđelja o svim dešavanjima vezanim za Hristovo hvatanje, osudu, raspeće, pogreb i Vaskrsenje ...

Veliki Petak

Toga dana se u crkvi i vjeri našoj sjećamo Hristovih muka prilikom suđenja od strane Rimskog namjesnika Pontija Pilata, odricanja apostola Petra a onda njegovog strašnog i gorkog pokajanja, lažnog svjedočenja Jevrejskih prvosveštenika i starješina, Hristovog nošenja krsta na sebi i poruge koje je doživio ulicama Jerusalima i na kraju raspeće na Golgoti ( mjestu zvanom lobanja „ litostrotos „ ) ...

Toga dana se u hramovima služi u popodnevnim časovima služba, gdje se na sredinu hrama iznosi Hristov grob i Plaštanica na cjelivanje vjernom narodu koji dođe, kao uspomena na događanja koja toga dana spominjemo ...

A u većim gradskim crkvama i parohijama, kao naravno i u svim manastirima služi se te cjele noći svenoćno bdenije sa statijama i t.z.v. opjelo Hristu ...

Velika Subota

Toga dana crkva tihuje jer se sprema i priprema za Najveći Dan u istoriji ljudskog roda i života koji će sutradan doći, a toga dana je Hristos sišao u ad kod svih onih koji su do tada bili umrli i propovjedao mi Riječ Božiju o Vaskrsenju mrtvih, Životu Vječnom i td., da bi oni koji su tada odmah povjerovali u Riječ Njegovu, sutradan već sa Njim Vaskrsnuli ...

Isto tako, po ovom Najvećem Prazniku slede nam :

Vaskršnji Ponedeljak i Utorak (ili kako naš narod ima običaj reći 2. i 3. dan Vaskrsa)

Ovi dani su najprostijim riječnikom rečeno ustvari produžetci prvoga dana Vaskrsa, jer i tih dana slavimo to Slavlje nad Slavljima, veselimo se Veselju nad Veseljima i služimo Vaskršnje Svete Liturgije u našim hramovima ...

Za ovaj i oko ovoga Velikog i Najvećeg Hrišćanskog praznika imamo razne običaje a i u nekoliko različite u mnogostranim krajevima našeg naroda, ali što im je otprilike slično, isto ili indentično je :

Prva i zadnja nedelja ( sedmica ) Vaskršnjeg posta se poste na vodi, svaka srijeda i petak toga posta se poste na vodi, a ostali dani na ulju ...

Prva nedelje ( sedmice ) posta koja se još inače i zove Čista, generalno se sređuju, peru i uređuju domaćinstva, domovi i kuće, sve prostorije, posteljina, veš, suđe, oko kuće i dvorišta ...

U toku Velikog Vaskršnjeg posta se ne vrše nikakve svečanosti, javna okupljanja, svadbe i veselja ...

Na Veliki petak se ne jede ništa i ne sluša se uopšte muzika, radio i televizija ...

Na Veliki Petak i subotu se spremaju i kuvaju Vaskršnja jaja koja simbolizuju umiranje starog i rođenje novoga života ...

Na sam dan Praznika se sva porodica okuplja prvo u Svetome hramu na Svetoj Liturgiji a onda u svome domu za bogatom zajedničkom trpezom, zbog čega se ovaj Praznik još i zove porodičnim praznikom ...

I ovako biva kako prvoga dana tako i ostala dva dana s tim da prvoga dana se ne ide od kuće nigdje i nikome, dok već drugoga i trećega dana se ide i obilazi uža i šira familija i rodbina ...

ROĐENJE HRISTOVO - BOŽIĆ

Rođenje Hristovo ili Božić je poslije Vaskrsa za nas i kod nas najveći Gospodnji, Svijetli i Hrišćanski praznik, kada slavimo i proslavljamo svijetlo i radosno Hristovo roždestvo od Presvete Djeve Marije Svete Bogorodice ...

Ovaj radosni događaj je već sami Bog obećao u raju kada je iz njega istjerao prvostvorene ljude naše praroditelje Adama i Evu, a to nam svjedoči Sveto Pismo Starog Zavjeta u Mojsijevom petoknjižju t.j. tačnije u 1 knjizi Mojsijevoj ...

A ustvari o ovom događaju i prazniku nam govori i predzkazuje cjelokupno Sveto Pismo Starog Zavjeta ili tačnije rečeno sve Svete Knjige u njemu, svi Starozavjetni Proroci i Sudije, kao i mnogo Starozavjetnih carstava, careva, događaja, knezova, ljudi itd ...

Car Slave, Sin Božiji, drugo lice Svete Trojice se Ovaploti od Presvete Djeve Marije i rodi se u Nazaretu u pećini i u jaslama, da bi pokazao i dokazao da, ne da nije, već da neće da bude ništa veći i bogatiji od ostalih ljudi onog vremena ali i svih vremena kroz vijekove ...

Ovaj Svijetli Praznik je nepokretan i uvjek ga slavimo i proslavljamo 25. Decembra po starom ili 07. Januara po novom kalendaru...

Ovom Radosnom Prazniku i događaju prethodi višednevni Božićni post koji traje 06. nedelja, koji treba da se posti i isposti i u toku njega da se svi Pravoslavni hrišćani i vjernici više puta pričeste i sjedine sa tijelom i krvlju Gospoda i Boga Spasa Našega Isusa Hrista...

Na ovaj Toržestveni Praznik se služi rana jutarnja služba ( uranak ) i Božićna Sveta Liturgija na kojoj bi se isto tako trebao da pričesti sav prisutni vjerni narod, poslije koje se čita Božićna poslanica Njegove Svetosti Patrijarha dijaceznog ili nadležnog i na kraju poslije otpusta i primanja nafore ide se svojim domovima da se obavi Božićni doručak i svi običaji vezani za Njega ...

Toga Božićnoga jutra imamo tradiciju i običaj da u svaki dom dođe položajnik - to je osoba obično mlađe životne dobi, koja je iz bliže ili dalje familije, ili čak iz komšiluka ...

Položajnik ima višestruko značenje ili simvoliku, tačnije dvostruku, prvo je : dolazak Hristov u svaki naš dom, dušu i srca naša i drugo je : simvolika onih pastira i mudraca koji su prvi vidjeli sjajnu zvijezdu na nebu, koja je označavala gdje se Rođenje dogodilo i oni su prvi vidjeli Novorođenoga i prinijeli Mu darove : zlato, tamjan i izmirnu ...

Položajnik se prvo sa svima ukućanima mirboži i čestita praznik, dijelom badnjaka loži vatru tu u domu i blagosilja dom i ukućane i onda sjedne malo sa njima i posluži se sa onim što mu domaćini ponude ...

A na polasku iz doma, položajniku domaćini spreme i daju dar, kao znak zahvalnosti na njegovom dolasku, žrtvi i blagosiljanju njih i doma prilikom svoga boravka ...

Toga dana u rano jutro, naravno prije doručka i bogate Božićne trpeze, se sprema i peče Božićna česnica ( kao i obična pogača ali bez kvasca ) u koju se stavlja jedan gvozdeni novčić ...

Ta se česnica lomi prije objeda između svih ukućana, a poslije paljenja svijeće, kađenja i čitanje molitve prije jela ...

Vjeruje se i upražnjava da onaj koji nađe novčić od ukućana, treba da ga čuva kod sebe do idućeg Božića, da je sretan, zdrav i veseo tu cijelu godinu, da će imati novca i da će ga sve ići od ruke te godine ...

I naravno bitno je naglasiti i reći da se toga dana i svih ostalih dana ( jednu čitavu sedmicu ) do Velikog Gospodnjeg praznika Obrezanja Gospoda Isusa Hrista ( do t.z.v. malog Božića ), tačnije 01. po starom ili 14. Januara po novom kalendaru, pozdravljamo i mirbožimo našim Najvećim, Najljepšim i Najradosnijim Hrišćanskim pozdravom : „ Mir Božiji Hristos se rodi Zaista se rodi ! „ ...

Ovom Velikom prazniku prethode i Veliki dani, kao što su:

Tucindan

Ovaj dan se prije bi se reklo radi nego praznuje, jer se toga dana kolju i peku prasci - Božićne pečenice, koje će biti poslužene kao prilog bogatoj Božićnoj trpezi ...

Badnji dan

On se slavi, proslavlja i dočekuje dan uoči Božića, tačnije 24. Decembra po starom ili 6. Januara po novom kalendaru.

Na ovaj dan se u zoru siječe badnjak, koji simboliše Drvo Života, rađanje Novog Života t.j. Gospoda i Spasa našega Isusa Hrista i još simboliše ono drvo koje su pastiri i mudraci ( koji su prvi čuli i došli da se poklone novorođenome Caru ) zapalili u pećeni da se ogrije Novorođeni Bogomladenac i Njegava majka Bogodjeva Marija ...

Po badnjaku je ovaj dan i dobio svoje ime, i on kada se usječe donosi se u dom - kuću gdje se blagosilja riječima, posipa pšenicom i žitom i stavlja na lijepo i vidljivo mjesto, gdje će sutradan na Božić da dio njega položajnik položi u vatri a ostatak će se sačuvati sve do Velikog već pomenutog Hrišćanskog praznika Obrezanja Gospoda Isusa Hrista ( t.z.v. malog Božića ), tačnije 01. po starom ili 14. Januara po novom kalendaru, kada će se sav i u potpunosti staviti u vatru da sagori ...

Badnjak kada se sječe treba voditi računa da se sječe sjekirom i nebude prevelik za naš dom, pa da se ne daj Bože skrnavi, lomi ili ostavljaju grančice i djelelovi njegovi kojekuda ...

Ali isto tako treba voditi računa da nebude ni neki minijaturan, pa da ne ispane ne daj Bože da se sa njim šegačimo, ismijavamo ili nešto izvodimo ...

Toga dana se sve sređuje, uređuje, uljepšava, čisti i pere u i oko naših domova, naravno kao i svi sami ukućani i čeljad ...

Gdje bi onda svi trebali da odu do svoga Setoga hrama na Svetu službu, doček, Osvećenje i paljenje badnjaka i onda da se vrate svojim domovima sa po bar jednom malom grančicom odlomljenom sa badnjaka kod hrama, koju će staviti i umotati sutradan oko Božićne svijeće ...

Kao što je u prethodnom već spomenuto u našim Svetim hramovima se toga dana u poslijepodnevnim časovima služe Svete službe dočekuju, Osvećuju i pale badnjaci koje odlučni, hrabri i za svaku pohvalu ljudi parohijani usjeku vrlo rano i u velikim kolonama pratnje još vozila provezu svim zaseocima i selima jedog prostora i područja ( bolje rečeno parohije ) ...

Na Badnje veče se u dom unosi slama koja simboliše upravo onu slamu na kojoj Bogomladenac Hristos bio rođen i ležao u jaslama jedne pećine grada Nazareta ...

Na toj slami djeca ali i odrasli „ pijuču „ traže orase, lješnike, bombone, razne slatkiše, pa čak u zadnje vrijeme i sitniji ili gvozdeni novac ...

Veoma je upečatljiva i nada sve poznata ( naravno posna ) večera za Badnje veče, gdje se sprema i iznosi na trpezu mnogo raznih jela i đakonija od jela, kako slanih tako i slatkih i kada se pali svijeća, kadi trpeza i čita molitva prije večere ...

I onda se poslije večere liježe odmah, da bi se sutradan ujutro rano moglo ustati i otići na Božićni uranak i Svetu Liturgiju ...

Isto tako, po ovom Velikom Prazniku slede nam :

Sabor Presvete Bogorodice

Spomen ovog praznika se slavi sutradan po Božiću ( ili kako naš narod ima običaj reći 2. Dan Božića ) , tačnije 26. Decemra po starom kalendaru ili 08. Januara po novom kalendaru.

Toga dana praznujemo i častvujemo Bogomajku, Bogorodicu i Presvetu Djevu Mariju koja besplotno zače i rodi Sina Božijega, Spasitelja ljudi i svijeta...

Sveti prvomučenik i arhiđakon Stefan

Slavljenje ovog praznika se spominje sutradan po prazniku Sabor Presvete Bogorodice ( ili kako naš narod ima običaj reći 3. Dan Božića ) , tačnije 27. Decembra po starom ili 09. Januara po novom kalendaru.

Mi tada proslavljamo Svetoga, koji kako mu se u samom imenu i nazivu kaže prvi mučenički postrada za Hrista i Njegovu nauku i bio jedan od prvih 7. arhiđakona koje su apostoli rukopoložili i postavili kao svoje naslednike i zamjenike ...

O POSTU I POSTOVIMA

Ovo je jedno veoma opširno i široko poglavlje u učenju i životu naše Pravoslavne crkve, ali ovdje će mo se samo dotaći ukratko i u najbitnijim crtama i odlikama istog ...

Hrišćanski post vodi svoje porijeklo od Isusa Hrista, On je sam postio, govorio o postu i rekao da će i Njegovi učenici postiti i njihovi naslednici ...

Sveto Pismo svjedoči da su apostoli i prvi Hrišćani postili, a tako je bilo kroz svu istoriju crkve do danas ...

Na jednom mjestu Sveti Vasilije kaže : ... „ Post je sve Svete rukovodio u životu po Bogu ... „ ...

Cilj posta je očišćenje tijela, jačanje volje, uzdizanje duše iznad tijela, a više od svega, proslavljanje Boga i poštovanje Njegovih Svetih ...

Pravi post ima dvije strane, tjelesnu i duhovnu i sastoji se kako u uzdržanju od mrsne hrane, tako i u uzdržavanju od rđavih misli, želja i djela, umnožavanju molitava, dobročinstva i vršenju svih Jevanđelskih vrlina ...

Stoga, Sveti Vasilije Veliki na jednom drugom mjestu još jednom opominje : „ ... Korist od posta ne ograničavaj samo na uzdržavanje od jela, zato što je istinski post udaljavanje od zlih djela ... „ ...

U našoj crkvi mi danas imamo dvije vrsta posta :

Višednevni postovi

a. VASKRŠNJI = o kome je bilo riječi i spomena kada smo govorili o Najvećem Hrišćanskom Prazniku ( a kome ovaj post i prethodi ) : Vaskrdenju Hristvom Vaskrsu ( po kome ovaj post i nosi svoj naziv ) ...

b. BOŽIĆNI = o kome je isto tako bilo riječi i spomena kada smo govorili o Velikom Hrišćanskom Prazniku ( a kome ovaj post prethodi ) : Rođenju Hristovom Božiću ( po kome ovaj post i nosi svoj naziv ) ...

v. VELIKOGOSPOJINSKI = koji je ustanovljen i posvećen Presvetoj Bogorodici, tačnije Velikom Njenom prazniku : Uspenju Presvete Bogorodice Velika Gospojina ( po kome ovaj post i nosi svoj naziv ) , ovaj Praznik se slavi i proslavlja 15. Avgusta po starom ili 28. Avgusta po novom kalendaru ... Ovaj post traje 2. nedelje ( sedmice ) pred ovaj spomenuti Veliki Bogorodičini praznik ... i

g. PETROVSKI = koji je ustanovljen i dat nam da kroz njega posteći dočekamo u miru i u slavi Božijoj Veliki Hrišćanski praznik : Svete apostole Petra i Pavla Petrovdan ( po kome ovaj post i nosi svoj naziv ) , ovaj Praznik se slavi i proslavlja 29. Juna po starom ili 12. Jula po novom kalendaru ...

Dužina trajanja ovog posta zavisi od vremena kada slavimo i proslavljavljamo Vaskrs, tačnije rečeno, poklade za ovaj post su uvjek u prvu nedelju po Velikom Hrišćanskom prazniku Silasku Svetoga Duha na apostole ( a ovaj Praznik je uvjek Nedelja i 50-ti dan po Vaskrsu ) , što znači, da ovaj post traje od tada pa sve do samog Petrovdana ...

Jednodnevni postovi

a. Svaka srijeda i petak, osim trapavih sedmica ...

b. Krstovdan, uoči Bogojavljenja, 5. po starom ili 18. Januara po novom kalendaru ...

v. Usjekovanje glave Svetoga Jovana Krstitelja, 29. Avgusta po starom ili 11. Septembra po novom kalendaru ...

g. Vozdviženje Časnoga Krsta Krstovdan, 14. po starom ili 27. Septembra po novom kalendaru...

O SVETIM TAJNAMA

I ovo je isto tako jedno opširno i široko poglavlje u učenju i djelanju naše Pravoslavne vjere i crkve, ali najkraće, to bi glasilo ovako ...

Svete Tajna je vidljiva sveštena radnja kroz koju Božija blagodat prinosi čudotvorne darove na one koji je primaju ...

U našoj crkvi i vjeri mi imamo, kako danas tako i kroz vjekove, 7. Svetih Tajni, a one su sledeće :

SVETA TAJNA KRŠTENJA

Ovo je prva i osnovna Sveta Tajna, možemo reći i nazvati slobodno Čin, kojom se postaje i uvodi ličnost - osoba da bude ravnopravni član crkve i Hristove vjere i nauke ...

Nju je sam Spasitelj drugo lice Svete Trojice ustanovio, kada je došao na rijeku Jordan da Ga Sveti Jovan Krstitelj krsti vodom, a On je Jovana krstio duhom ...

I tada se dešava jedan veoma veliki i bitan momenat, od tada pa do danas Veliki Praznik Bogojavljenje, kada se tu još javlja i pojavljuje : Bog Otac ( glasom i javljanje Svojim ) prvo lice Svete Trojice; i Duh Sveti ( u obliku goluba ) treće lice Svete Trojice ...

Ovoj Svetoj Tajni mogu pristupiti svi i svako, bez razlike u bilo kojem smislu i pogledu ...

A ovu Svetu Tajnu mogu jedino da obavljaju i vrše : episkopi, sveštenomonasi i sveštenici ...

Za ovu Svetu Tajnu se predlaže da svaki Hrišćanski bračni par kada dobije dijete na ovaj svijet, treba da ga krsti odmah 40-ti dan po rođenju njegovom, t.j. odmah po majčinom izlasku iz t.z.v. babina ...

Ovaj Čin se obavlja u hramu, u izuzetnim i opravdanim slučajevima može se obaviti u domu roditelja, pomazuje se Osvećenim jelejem ( uljem ) određeni dijelovi tijela , vrši se trokratno pogružavanje u vodu, čitaju molitave iz čina Svetoga Krštenja i kruniše se t.z.v. formulom Krštenja : „ Krštava se sluga ( ili sluškinja ) Božiji ( ili Božija ) , u ime Oca - Amin i Sina - Amin i Svetoga Duha Amin „ ...

Bitno je još napomenuti i naglasiti da za ovu Svetu Tajnu treba da bude prisutan kum ( svjedok ) novokrštenoga, koji treba prvenstveno da je i sam prvo kršten, a drugo da nije u nikakvom krvnom ili duhovnom srodstvu sa onim kome kumuje ...

Iz rečenoga se vidi i da zaključiti da je ova Sveta Tajna ne ponovljiva ...

SVETA TAJNA MIROPOMAZANJA

Ovo je druga Sveta Tajna, koja je usko vezana za prethodnu iz razloga što se ona obavlja i vrši odmah i neposredno poslije Krštenja ...

Za nju su iste sve pripremne radnje, a i važnost i veličina kao i za Svetu Tajnu Krštenja ...

I ovoj Svetoj Tajni kao i Svetoj Tajni Krštenja, mogu pristupiti svi i svako, bez razlike u bilo kojem smislu i pogledu ...

I ovu Svetu Tajnu isto tako mogu jedino da vrše : episkopi, sveštenomonasi i sveštenici ...

Ova Sveta Tajna se obavlja i čini tako što se novokrštenome pomazuju odrđeni dijelovi tijela Svetim Mirom, uz određene riječi, t.z.v. formulom Miropomazanja : „ Pečat dara Duha Svetoga „ ...

I sve se ovo vrši i obavlja naravno uz prisustvo istog kuma, koji je bio i na Krštenju ...

Iz rečenoga se vidi i da zaključiti da i ova Sveta Tajna je ne ponovljiva, kao i Sveta Tajna Krštenja ...

SVETA TAJNA ISPOVJESTI ( ILI POKAJANJA )

Ova Sveta Tajna je pripremna Sveta Tajna i prethodi Svetoj tajni Pričešća ili Evharistije ...

Ona je isto tako usko vezana za post uz koji se da tako kažemo najčešće i najviše upražnjava, kao i Sveta Tajna Pričešća ...

Mada se ona može upražnjavati i izvan posta i Pričešća, kada god za to Pravoslavni vjerujući Hrišćanin osjeti potrebu ...

Ova Sveta Tajna je ustanovljena i obavlja se od prvih vijekova Hrišćanske ere i uvedena je da bi prosto, kratko, jednostavno i jednom riječju rekli : ljudsku dušu, srce i savjest izmirila sa Bogom i svim Njegovim Svetima ...

Čovjeka nema na zemlji a da ne griješi, bilo mišlju, riječima i djelima ...

I ovim činom on se oslobađa i olakšava od grijehova, naravno sa napomenom da neće činiti više te iste grijehove ali ostale, bilo koje vrste i sadržine ...

Ovoj Svetoj obavezi i dužnosti mogu pristupiti svi Pravoslavni Hrišćani, koji su Kršteni i Miropomazani čino i pravilno, a oni ( ako ih ima takvih ) koji nisu Kršteni i Miropomazani nemogu pristupiti Svetoj Tajni Ispovjesti ...

Iz rečenoga se vidi i da zaključiti da je ova Sveta Tajna Ispovjesti ili Pokajanja potrebito ponovljiva ...

Ovu Svetu Tajnu isto tako jedino mogu činiti : episkopi, sveštenomonasi i sveštenici ...

SVETA TAJNA PRIČEŠĆA ( ILI EVHARISTIJE )

Ovo je Sveta Tajna koja bi se trebalo i mogla nazvati TAJNA NAD TAJNAMA ...

Već smo napomenuli da ovoj Tajni prethodi Tajna Ispovjesti ( ili Pokajanja ) , kao i to da ovoj Tajni trebamo i moramo pristupiti dostojni sa najstrožijom molitvom i postom o kome je isto bilo riječi ...

Ovaj Sveti Čin je ustanovio sam Gospod Isus Hristos na Tajnoj Večeri, kada je uzeo hljeb i vino, blagoslovivši ih rekao : „ ... Uzmite jedite ovo je tijelo Moje koje se lomi za vas radi otpuštenje grijehova i pijte ovo je krv Moja koja se proliva radi vas i radi otpuštenje grijehova ... „ ...

Ona se uvjek i svagda vrši na Svetoj Liturgiji, zbog čega je još i dobila naziv Evharistija, koja se može služiti svakog Velikog Gospodnjeg, Bogorodičinog i Svetiteljskog praznika, nedelje a i svakoga dana u godini ( kao u velikim opštežiteljnim manastirima ) ...

Što znači da se ova Sveta Tajna jedino može i obavlja u Svetim hramovima, izuzev u slučajevima kada je neko bolestan i nepokretan gdje se na njegov zahtjev i molbu može otići u njegov dom i pričestiti ga česticama za bolne ...

Ovome Svetome Činu trebaju, moraju i mogu da pristupe sve Krštene i Miropomazane duše Hrišćanske, a ne mogu da mu priđu oni koji nisu Kršteni i Miropomazani ...

I ovdje se može vidjeti i zaključiti, da je i ova Sveta Tajna Pričešća ili Evharistije potrebito ponovljiva ...

I ovu Tajnu nad Tajnama jedino mogu vršiti i činiti : episkopi, sveštenomonasi i sveštenici ...

SVETA TAJNA BRAKA (ILI VJENČANJA)

Ovu Svetu Tajnu ustanovi sam Bog još u Starom zavjetu, kada je rekao prvostvorenim ljudima našim praroditeljima Adamu i Evi, kada su sagriješili i istjerani iz raja : „ ... Rađajte se i množite, napunite zemlju i vladajte njome ... „ ...

I još imamo dva od mnogih spomena u Starom Zavjetu, jedan je : „ ... Priljepiće su muž ženi svojoj i biće dva tijela jedno ... „ a drugi je : „ ... Ostaviće muž i žena oca svoga i majku svoju, da bi bili zajedno ... „ ...

A onda i u Novom Zavjetu sam Gospod Isus Hristos je blagoslovio brak Svojim prisustvom na svadbi u Kani Galilejskoj, kada je učinio prvo čudo Svoje i počeo javnu Svoju propovjed ...

... „ Što Bog sastavi, čovjek nikada da ne rastavi ...“ kažu i uče Sveti Oci i učitelji crkve kroza sve vijekove Hrišćanske ere ...

Ova Sveta Tajna se obavezno vrši u Svetome hramu, njoj mogu da pristupe dva lica različitog pola koji mora da su kršteni i miropomazani i da su stariji od 16. godina ...

Ova Sveta Tajna je ponovljiva, ali sa preporukom da se ne ponavlja, jer je jednom riječju B R A K S V E T I NJ A ...

A i ovu Svetu Tajnu mogu vršiti episkopi, sveštenomonasi i sveštenici ...

SVETA TAJNA SVEŠTENSTVA

I ovu Svetu Tajnu je ustanovio Bog još u Starom Zavjetu, davši im skiniju, žrtvenik, način i izgled tadašnjeg prinošenja žrtve i služenja ...

Ustanovljeno je Starozavjetno sveštenstvo, svi propisi i zakoni, a posebno od proroka Mojsija pa na ovamo ...

Ali jednom riječju rečeno sve to i još mnogo ostaloga u Starom Zavjetu je ustvari samo slika i praslika Novozavjetnog služenja, Bogosluženja i sveštenstva ...

Tek u Novom Zavjetu Gospod Isus Hristos je ustanovio u pravom smislu te riječi sveštenstvo, prvo u liku svojih najbližih učenika i saradnika apostola, a kasnije su apostoli birali svoje učenike za naslednike i propovjednike Jevanđelja Hristovog ...

I tako je sve krenulo i počelo a kasnije se kroz vrijeme, tačnije na Vaseljenskim saborima, formulisani odabir, školovanje, način rukopoloženja i postavljena kako višeg tako i nižeg sveštenstva ...

Bitno je napomenuti ( pored osnovih karakteristika : da si kršten, miropomazan i da si dijete iz braka roditelja koji su crkveno vjenčani, čestiti i pobožni ) , da bi postao sveštenoslužitelj moraš da imaš i posjeduješ karakteristike i osobine za to, kako u mladosti prije školovanja, tako i za vrijeme školovanja, ali naravno i poslije tokom cijelog svoga života i službovanja ...

Jer ova Sveta Tajna je ne ponovljiva ...

I ova Sveta Tajna se izričiti vrši u Svetome Hramu, na Svetoj Liturgiji i prilikom Svete Tajne Pričešća ili Evharistije ...

Ovu Svetu Tajnu obavlja i vrši jedino episkop ...

SVETA TAJNA JELEOSVEĆENJA ( OSVEĆENJE ULJA )

Ovu Svetu Tajnu su ustanovili još Sveti apostoli brinući se o bolesnima i onima kojima je molitva i pomoć bila potrebna ...

I ona je kao takva sačuvana do danas, samo u malim izmjenama i korekcijama ...

Ustanovljena je da bi se prizivajući u molitvi i samom činu Sveti Duh da Osveti jelej ( ulje ) , a onda da bi se tim Osvećenim jelejom pomazao bolesnik ili dijelovi tijela koji su bolesni ...

Traži se i moli Osvećenje duše i tijela svih nas, kako nas tako svih naših milih i dragih, ali naravno, posebno onoga koji je u bolesničkoj postelji ili nevolji ...

Ova Sveta Tajna se treba vršiti u Svetome Hramu ali može se obaviti u domu onoga koji je bolestan i kome je molitva i pomoć potrebna ...

Što znači da ova Sveta Tajna se obavlja nad fizičkim i duševnim bolesnicima, nemoćnima, bjesomučnima, zavisnicima od raznih poroka i strasti ...

Ovu Svetu Tajnu mogu da obavljaju sveštenomonasi i sveštenici, najpotrebniji broj za izvršenje iste je njih 7. ali u i z r a z i t o o p r a v d a n i m razlozima njih može biti 3. ...

Zbog svega toga ali i mnogo čega drugoga, ova Tajna se danas u praksi i praktičnom životu crkve i vjere vrlo rijetko ili nikako obavlja ...

BOGOJAVLJENSKA VODICA

Bogojavljenska vodica je u našoj Pravoslavnoj crkvi još u srednjem vijeku ustanovljena, postavljena i ostavljena nama do dana današnjeg, da njome kropimo,Blagosiljamo i Osvećujemo svoje domove svake godine po jednom ...

Ova vodica se kao što joj i ime samo govori Osvećuje svake godine na Veliki Hrišćanski Gospodnji praznik Bogojavljenje ...

Osvećuje se činom „ Velikog Osvećenja vode „ , na Svetoj Liturgiji, poslije zaamvone molitve, kada se na sredini hrama ispred velike količine vode u buradima ili raznom suđu, vrši pomenuti čin uz pojanje i klicanje tropara već pomenutog Praznika ...

I onda toga i od toga dana sveštenici idu u sve domove svoje parohije, gdje donose tu Osvećenu Bogojavljensku vodicu, množe je sa pripremljenom običnom svježom domaćinovom vodom, krope i Blagosiljaju dom njome i sve ukućane u njemu ...

I onda se ta Vodica čuva da je ima do iduće godine, a i može se uvjek množiti sa čistom, svježom i pitkom vodom ...

Ukućani je koriste samo kada je potrebno, a to je : pije se kada je neko bolestan, stavlja se na obloge, stavlja se kada se mijesi Krsni hljeb i Česnica ...

KRSNE SLAVE

Krsne slave su širok i opširan pojam u svome poimanju i značenju Pravoslavne vjere, pogotovo kod nas Pravoslavnih Srba kod kojih je jedino i rasprostranjen od svih Pravoslavnih naroda ...

Vjeruje se, govori i piše da su Sloveni prije svoga dolaska na balkan bili mnogobožci ili pagani, vjerovali u više raznih „ bogova „ : Dažbog Daba, Perun, Svetolik i td. ...

Tek po dolasku na balkan oni su primili Hrišćanstvo i Hrišćansku vjeru, ali sa napomenom da je to u početku išlo veoma sporo i teško ...

Tek kasnije je išlo brže, bolje i lakše, tačnije od dolaska na Balkan prvih Slovenskih apostola i Prosvetitelja Svete braće Kirila i Metodija ...

I od tada se već pominje i nazire pojam o Krsnoj slavi, t.j. opravdano se vjeruje i smatra da je poglavica ili pleme toga dana kada su primili Hrišćanstvo i Hrišćansku vjeru uzimali za zaštitnika svoga plemena spomenon toga dana, Praznika ili Svetitelja ...

Isto tako treba reći i napomenuti da kod Srba pored Krsne slave imamo još i poslugu ( preslavu ) , što se isto slavi kao i Krsna slava ali u manjem obimu i veličini nego Slava ...

Posluge su uzimane ili se uzimaju ako neko zavjetan nekom Prazniku ili Svetitelju, ako se nekome nešto posebno desilo toga dana ili slično ...

Ovdje treba posebno reći i napomenuti da suština Krsne slave jeste : krsno koljivo - žito ( krsnica ) , krsni hljeb i svijeća ...

Krsno koljivo a u nekim krajevima i hljeb osveštava sveštenoslužitelj u Svetome hramu, vršeći čin Osvećenja slavskog koljiva i hljeba, pojući tropar određen za taj dan i slavu čiji se spomen služi i vrši ...

Sve ostalo vezano za slavu i slavljenje je stvar domaćina, njegove mogućnosti i želje, ka što su : koliko će imati gostiju, koliko hrane i pića će spremiti, koliko će dana slaviti i td. ...

Sa veoma bitnom napomenom da slave i posluge koje se slave i padaju u postu treba i moraju da se posno slave, kao i one koje padaju u srijedu i petak tokom t.z.v. mrsnih dana ...

I na kraju da se kaže i napomene da su najčešće i najbrojnije slave kod Srba : Sveti Nikola; Sveti Velikomučenik Georgije, Sveti Jovan Krstitelj, Sveti Prvomučenik i Arhiđakon Stefan, Sveti apostol i Jevanđelist Marko, Sabor Svetoga Arhangela Mihaila Aranđelovdan, Sveti Apostol i Jevanđelist Luka, Sveti Knez Lazar Vidovdan, Sveti Velikomučenik Pantelejmon i mnoge druge ...

O KONČINI - KRAJU LJUDSKOG ŽIVOTA

I ovo je tema i poglavlje koje je veoma opširno u učenju i životu Pravoslavne vjere i crkve, ali ovdje će mo se samo malo dotaći glavnih i osnovnih osobina i crta njegovih ...

Treba se znati i imati u vidu da je učenje o Vaskrsenju mrtvih, temelj i osnovna istina i postavka učenja Gospoda i Boga Spasa Našega Isusa Hrista ...

Vaskrsenje Hristovo je osnovni pokretač i smisao našeg Hrišćanskog života, učenja, vjerovanja i svega mnogo toga ostaloga ...

Na toj isti „ ... leži sav zakon i proroci ... „ kaže Sveti apostol Pavle, i tu istinu uče i posvjedočavaju svi apostoli, Sveti Oci i učitelji crkve Hristove kroz vijekove ...

Kada umre, usnuje ili prestavi se u Gospodu duša jedna Hrišćanska, onda se u domu pokojnika sprema sve i priprema za sahranu...

Ali kao prvo pali se svijeća za pokoj duše pokojnika,on se kako treba i dolikuje stavlja u sanduk i uređuje se sam dom i oko doma da sve bude spremno za sahranu ...

Sahrana se nemože obaviti prije 24. časa poslije smrti, a niti poslije 48. sati ...

Kada se dolazi u dom gdje je sahrana, porodici i užoj familiji se daje i pruža t.z.v. saučešće i pali svijeća pored tijela pokojnika ...

Sahrana se obavlja u praksi uvjek popodne i obavlja je sveštenoslužitelj, prvo Mali Pomen u domu i mjestu gdje leži pokojnik, potom Opijelo sa kovčegom upokojenoga ispred doma i u groblju iznad mjesta gdje će počivati zemni ostatci usopšago opet Mali Pomen ...

Cjelivanje Svetoga krsta na pokojniku i samog pokojnika se obavlja poslije opjela ispred doma, s tim da može ako porodica izrazi želju, da se pokojnik samo u domu cjeluje i to najuža familija, a da onda ispred doma bude za sve samo cjelovanje Časnog krsta ( što je i ustvari najprikladnija opcija ) ...

Potom se svi sa groblja vraćaju domu pokojnika na zadušni ručak, koji je ožalošćena porodica pripremila za pokoj duše svoga milog i dragog ...

S tim da je taj ručak postan kada je sahrana u postu, kao što je postan i u srijedu i petak kada su t.z.v. mrsni dani ...

Ali što se tiče toga ručka, takvo je stanje i slika u našim i oko naših krajeva, mada ima krajeva gdje toga ručka nema ili ga ima u minimalnoj verziji samo za familiju i užu rodbinu ...

A opet u Pravoslavnom svijetu, sve to vezano za ručak i još neke druge običaje, je svojstveno samo Srpskom narodu i Srpskoj naciji ...

I isto tako ima kod nas i našeg naroda suvišnih i nepotrebnih običaja vezanih za sahrane, kao n.p.r. : crni konac ili kraj u sanduku, dijeljenje pića usput kada krene sprovod, potom t.z.v. zakrštanje, ugljenje prilikom pranja ruku prije ručka i mnogi drugi ...

U našoj crkvi i vjeri se poslije sahrane obavljaju :

a. Sedmica = sedam dana poslije smrti, obavi se Parastos u hramu i prelije se koljivo, pa se potom izlazi na groblje i grobno mjesto gdje se to koljivo služi, pale svijeće i td. ...

b. Četrdesetnica = 40 ti dan poslije smrti, isto se tako obavi Parastos i prelije koljivo u hramu, pa se onda ode na grobno mjesto gdje se to koljivo posluži među prisutnima, pale svijeće i td. ...

Ovdje treba još posebno napomenuti, da po učenju Pravoslavne crkve, crnina koja se nosi od momenta smrti, od ovoga dana može i mora biti zamjenjena drugom ( običnom ) odjećom, a ne da se to upražnjava pa čak i do godišnjice a i poslije ...

v. Pola Godine = pola godine poslije smrti, isto se sve obavlja i čini kao i za Sedmicu i Četrdesetnicu ...

g. Godišnjica = godinu dana poslije smrti, takođe se isto sve obavlja kao i u prethodnim slučajevima, s tim da tada sveštenoslužitelj može obaviti i Osvećenje spomenika ( i tako se čini u većini slučajeva ) ako ga je porodica podigla ...

d. Zadušnice = Imamo ih četri puta godišnje, i to :

1. Proljetne ( Vaskršnje ) subota pred Vaskršnji post ;

2. Ljetne ( Duhovske ) subota uoči Vekikog Hrišćanskog praznika : Silaska Svetoga Duha na apostole - Duhovi ;

3. Jesenje ( Miholjske ) subota pred Veliki Svetiteljski praznik : Prepodobni Kirijak Otšelnik Miholjdan ; i

4. Zimske ( Mitrovdanske ) subota pred Veliki Svetiteljski praznik : Sveti Velikomučenik Dimitrije Mitrovdan ...

Tih dana trebamo i moramo da posvetimo maksimalnu pažnju prema svojima milima i dragima koji su nam upokojeni ...

Da idemo u Svete hramove gdje se služi Zaupokojena Sveta Liturgija, tu da palimo svijeće i molimo se za njih ...

Potom da idemo na groblja da obolazimo grobove svojih predaka, čistimo, sređujemo ih i nad njima činimo molitvu i palimo svijeće ...